Pizagor ve Deli Saçmaları!

Bembeyaz, kocaman bir sayfa düşünüyorum. Önce bunun üzerine küçüklü büyüklü paneller yerleştiriyorum kabaca. Nasıl tercih etmeli; dört sıra paneller mi olsun yoksa üç sıra mı? Ya da sütunlara mı bölsem her biri dikine bir panel olacak şekilde... Seçenek öyle bol ki! Hangisiyle en vurucu ve akıcı çizgi anlatımı elde edebilirim acaba! Zor karar... Sonra panellerin içine geliyor sıra; Açı tercihi, mekan, karakterlerin konumlandırılması, arka plan, konuşma balonlarının yerleşimi... Şimdilik hepsi gayet kabaca. Sırada hayal edilenin sketch olarak çizimi, devamında ince ince çinilenmesi, renklendirilmesi... Tüm adımların en maharetli ellerde, en üst adanmışlıkla gerçekleştirildiğini kabul ediyorum. O kadarcık da lüksümüz olsun, en azından hayal kurarken 😉 En nihayetinde o hayali çizgiroman sayfasına erişiyorum. Eviriyorum çeviriyorum bu sayfayı, görüyorum ki bu yine Uderzo stili bir Asteriks sayfasına dönüşmüş... Estetik anlayış, sayfa yerleşimi, panel tasarımı, arka plan detay...

Oumpah-Pah 1951’de Paris’te başlayan Goscinny ve Uderzo dostluğunun ilk ürünlerinden... ‘ABD’de sunacak bir hikaye yaratmaya karar verdik. Albert ile ikimiz Oumpah-Pah adında bir kızılderili düşündük; modern dünyada hala kendi geleneklerine göre yaşayan bir kabileden olacaktı. Böylece iki uygarlığın zıtlıklarıyla oynayacaktık.’ Goscinny’in ikinci ama bu sefer gitmeye gayet gönülsüz olduğu Amerika macerasından önce ikilinin ortaya çıkardığı, o zamanki kurgularına göre 1950’lerin Amerika’sında geleneksel yaşam tarzını sürdüren bir kızılderiliyi anlattıkları ve hatta meşhur ‘Terry and The Pirates’in yaratıcısı Milton Caniff’in İngilizce balonları yazdığı bu ilk Oumpah-Pah denemesi başarısız olur. Çizgiromanın Amerika’da alıcısı çıkmaz ve alınan red yanıtları sonrası proje rafa kaldırılır... Ta ki Goscinny Fransa’ya dönene ve üzerinden yıllar geçene kadar... Artık ikili Tintin dergisi için üretmektedir. Dergiye yeni bir karakter yaratmaları istendiğinde Oumpah-Pah o tozlu raftan indiril...

22 Ekim 2015 için müjdelenen 36. Asteriks albümü ‘The Missing Scroll’u beklerken 24 Kasım 2015’te raflarda olacak bir pop-up Asteriks kitabı ile daha da keyiflendim.. ‘Asterix On The Warpath’ isimli bu 3 boyutlu kitap Amazon’un yazdığına göre Rene Goscinny - Albert Uderzo ve kağıt mühendisi Jose Pons’un eseriymiş.. (Asterix and Obelix come to life in this exquisitely engineered 3D pop-up book from Asterix creators Rene Goscinny and Albert Uderzo and paper engineer, Jose Pons.) Tam olarak anlayamadığım nokta, rahmetli Goscinny’nin bu projeye hangi aşamada, ne şekilde destek verebildiği.. Belki de hatalı bir ifade değil de bilmediğim eski bir pop-up kitabın yeniden basımıdır ya da farklı kitaplardan alınmış panellerden oluşan bir albümdür.. Artık arşive katınca görürüz :) Kağıt mühendisi (paper engineer) tabirine de bayıldığımı belirtmeden edemeyeceğim :)

2010 yılında Paris metrosunun reklam panolarında ve otobüs duraklarında yeni bir çizgi kahramanlı reklam kendini gösterir. Fransa’nın medar-ı iftiharı, Fransız kültürünün bayrağı Asteriks’ten başkası değildir bu. İşe bakın ki Uderzo’nun stüdyosundan çıkma bu reklamda Asteriks, Hopdediks, Toptoriks, Hokupokus ve köyün diğer Galyalıları McDonalds’da, albümlerin o son sayfasının ayrıldığı şölenin coşkusuyla ve keyfiyle tıkınmaktadır. Hatta bu durum o kadar albümlerdeki şölen havasındadır ki Dertsiziks dahi unutulmamış, paketlenmiş halde ağacın dibine bırakılarak hamburgerciye kabul edilmemiştir. Venez Comme Vous Etes - Her Ne Olursan Ol Yine Gel :) Beklenildiği üzere bu reklam Fransız aydınlarından çok tepki görür. Asteriks gibi anti-emperyalist bir isyan bayrağının satıldığı dile getirilir. Fransa’nın en önemli gazetelerinden Le Figaro durumu şöyle nitelendirir: Romalılara karşı direnen yenilmez Fransız’ın kafa derisini sonunda Amerikalılar mı yüzdü? Entelektüel te...

Uderzo'dan, Eugène Delacroix’nın 'Liberty Leading The People' tablosunun Asteriksçe yorumu... Başrolde de Dediğimdediks... Yalan yok, hakediyor hatun :) Dediğimdediks

‘Asteriks ve Piktler’ 2013’ün heyecan yaratanıydı benim için. Türkçe basımının uzuuuun, belirsiz bekleyişinden yorulup ‘bari orijinalini okuyayım’ dediğim bir anda Remzi Kitabevi’ne yazdığım ‘Nerede kaldı Asteriks’in yeni albümü?’ temalı iletiye ivedilikle gelen olumlu yanıtla birlikte 2014’ün de heyecan yaratanı oldu. Sonrası sevgilinin yolunu gözlemek gibiydi: Remzi Kitabevi’ne ara ara yapılan ‘acaba’ ziyaretleri, artık raflarda olduğuna inandığım bir gün yine gittiğimde önüme gelen ilk çalışana yönelttiğim ‘Daha çıkmadı mı Asteriks, ne zaman çıkacak?’ soruları, bu çalışanın değil olayın öneminden, olaydan dahi bihaber olması, benim bu duruma hayret etmem.. ‘Asteriks bu arkadaş! Dünyanın en önemli çizgi markası! Bu karakteri yepyeni isimler sahipleniyor ve sizlerin bundan haberi yok! Hem de kendi kitabınız!’ diyemedim tabi ki. Bihaber arkadaş beni bankodaki daha haberli birine yönlendirdi, o da sorumu heyecan yoksunu bir soğukkanlılıkla ‘Ha evet o mu, birkaç gün sonra gelecek!’ ya...

Müjdelenen gün geldi... Bugün 24 Ekim... Asterix adına önemli bir gün... Goscinny ve Uderzo isimlerinin olmadığı ilk Asterix albümü bugün raflarda... Asterix And The Picts albümünün yazarlık koltuğunda Jean-Yves Ferri, çizerlik koltuğunda ise Didier Conrad oturuyor... Maalesef Türkçe baskısı için henüz bir tarih telaffuz edilmedi, umuyorum çok beklemeyiz... Asterix and The Picts - Kapak Asterix and The Picts - Sayfa 1

Değerli aydın ve fikir adamı Özdemir İnce geçenlerde köşesinde 'frankofon'u tanımladı: 'Kulaktan dolma yöntemiyle kendilerine örnek aldıkları francophone (fransızca konuşan) sözcüğünün ne anlama geldiğine dikkat etmeliyiz: Fransız olmayan, (belki) Fransa’da oturmayan ama Fransızca konuşan kimselere frankofon denir. Anadili Fransızca olmayıp Fransızcayı yazınsal dil olarak kullanan yazarların edebiyatı da Fransa’da “Littérature francophone” olarak tanımlanıyor. Bu sınıfa giren yazarlar, genellikle Cezayir, Tunus, Fas gibi eski Fransız sömürgesi çıkışlı ya da Denizötesi Fransız Toprakları’ndan gelen ve anadillerini değil de Fransızcayı edebiyat dili olarak kullanan yazarlar. Bunlara Lübnan ve Vietnam kökenli yazarlar eklenebileceği gibi (varsa) Fransızca yazan Türkler de eklenebilir. Ama Fransa’da doğup büyümüş, bütün eğitimini Fransızca yapmış ve yazın dili olarak Fransız dilini kullanan Bröton, Katalan, Bask, Korsika kökenli yazarlara frankofon yazarlar denmez, “Fransız ...

Dikkat: Asteriks Çalışması Var! Hanım Almanya'dan gelirken sağolsun beni de unutmamış, Asterix Fan-Edition adında bir dergi getirmiş. Çocuk dergisi kıvamında olsa da sayfalarını karıştırırken 'Das Neu Album' başlığını görünce şöyle bir irkildim önce. Her ne kadar Goscinny sonrası her bir albümle birlikte hikaye kalitesi biraz daha düşse de Asteriks ilk gözağrım, dolayısıyla vazgeçmem, önemsememem mümkün değil... Öncelikle bunu okuyup da Uderzo'dan yeni bir vasat - kötü arası bir albüm geliyor diye düşünenler yanılıyor. Albüm vasat mı yoksa bomba gibi mi olur bilemem ama esas bomba haber şu ki yazar - çizer kadrosu bu Asteriks albümüyle birlikte değişiyor. Goscinny'nin mirasını devralan Jean-Yves Ferri, Uderzo'nunkini ise Didier Conrad. Ferri'nin işinin çok zor olduğu kesin, Goscinny gibi bir isimle kıyaslanmak kolay değil... Yeni albümle ilgili panel bulamadığım için Conrad'ın Uderzo stilini sürdürdüğünü mü yoksa özgün tarzını mı uyguladığını bil...

İlk çizgiromanlarımdır Kervan Yayınları'nın Asteriks albümleri, bende yeri ayrıdır...

Usandım bu kahramanıyla – okuruyla – yazanıyla – çizeniyle erkek egemen çizgiroman aleminden... Bütün o abartılmış fiziksel ihtişamlarıyla erkek dürtülerini hedef alan kadın kokulu çizgiromanlar değil, kadınların esas kahraman olduğu hikayeler, seriler istiyorum... Misal Cennetteki Yabancılar... Misal Lilith... Misal Leydi Hopdediks ve Leydi Asteriks :) Bu halleriyle de gayet okunulası olabilirmiş o albümler... Asteriks ve Hopdediks kadın olsalar... Hopdedis ve Asteriks için farklı bir yorum... Sevimliler ama :) Gerçi ‘Cennetteki Yabancılar’da veya ‘Lilith’te yok mu erotik tatlar diyeceksiniz... Var ama hiç olmazsa bahsi geçen karakterlerin varlık nedenleri maskülen bir esas oğlanın erkek okurda eksik bıraktığı cinsel beğeni ve yakınlaşmayı doldurmak değil...

‘Asterix Verovert Rome’ 2003 yılında Hollandalı bir arkadaşımın DenBosch’taki evinde vakit geçirirken, evdeki sınırlı çizgiroman koleksiyonunda karşıma çıkan, daha önce hiç görmediğim Asteriks albümlerinden ilki ve bana daha güzel geleni... Asteriks’in bilmediğim bir (hatta benim durumumda iki) albümü olabileceğini katiyen düşünmediğimden ne kadar şaşırdığımı tahmin edebilirsiniz... Flamanca olan kitabı görür görmez elimdeki imkanlarla (maalesef renksiz olmak zorunda kaldı) taramıştım. Bir yandan da Hollanda’da bulunduğum aylar boyunca ‘Belki de bu albüm burada karşıma çıkacak!’ umuduyla çeşitli şehirlerde rastladığım tüm sahaflara dalmıştım... Yıllar sonra bu albümle ilgili bir internet taraması yapınca ‘The Twelve Tasks of Asterix’ (Asterix’in Oniki Görevi) adlı çizgi filmin çizgiroman uyarlaması olduğu ve bu maceranın sınırlı sayıda ve sadece 6-7 ülkede basıldığı bilgisine ulaştım. Hatta kapaktaki ‘Gratis Bij Eppo’ ifadesi bu küçük boyutlu albümün Eppo tarafından ü...